Ιστολόγιο

29/5/2026 | Νέα Ελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας

Στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, οι μαθητές κλήθηκαν
να διαχειριστούν κείμενα που σχετίζονται με την υπογεννητικότητα, την
μοναξιά και τα χαρακτηριστικά της νεανικής και τρίτης ηλικίας.

Θέμα Α
Το θέμα Α αποτελεί εστιασμένη περίληψη και αφορά στην πύκνωση της
δεύτερης και τρίτης παραγράφου του Κειμένου 1. Η πύκνωση του
αποσπάσματος δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη δυσκολία.

Θέμα Β
Τα ερωτήματα του θέματος Β είναι διατυπωμένα με σαφήνεια,
ανταποκρίνονται στη διδαχθείσα ύλη και δεν αναμένεται να δυσκολέψουν
τους μαθητές. Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή το θέμα Β2.β όσον αφορά στη
σύνδεση των διαρθρωτικών λέξεων με το νόημα του κειμένου.

Θέμα Γ
Το θέμα Γ είναι ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου και αποτελεί μια έντονη
προτροπή του ποιητικού υποκειμένου προς τους αναγνώστες για μια
αγωνιστική στάση ζωής χωρίς θλίψη και φόβους να αλλά για βίωση της χαράς.
Η δυσκολία της σύνταξης απάντησης έγκειται στην εύστοχη αξιοποίηση των
κειμενικών δεικτών λόγω της υπερρεαλιστικής γραφής του Εμπειρίκου. Η
κατανόηση όμως του νοήματος διευκολύνεται μέσω των κατευθυντήριων
γραμμών που δίνονται στην αρχή του κειμένου και στην εκφώνηση.

Θέμα Δ
Στο θέμα Δ ζητήθηκε από τους μαθητές να συντάξουν ένα άρθρο για τη
σχολική εφημερίδα. Το πρώτο ζητούμενο αφορά στους λόγους αύξησης του
επιπέδου της μοναξιάς στην εποχή μας. Για την ανάπτυξη του ζητουμένου οι
μαθητές μπορούσαν να αντλήσουν ιδέες από το κείμενο αλλά έπρεπε να
αξιοποιήσουν και κάποιες δικές τους. Το συγκεκριμένο ζητούμενο δεν είναι ιδιαίτερα
απαιτητικό ως προς την ανάπτυξή του. Το δεύτερο ζητούμενο απαιτεί
μεγαλύτερη προσοχή, καθώς αφορά στους τρόπους με τους οποίους μπορούν
οι νέοι να συνεργαστούν με τους ηλικιωμένους για να αντιμετωπίσουν το
πρόβλημα της μοναξιάς. Συγκεκριμένα, οι μαθητές καλούνται να προτείνουν
τρόπους που προάγουν τη συνεργασία και την ουσιαστική επαφή των δύο γενεών.

H 9^η Φεβρουαρίου, ημέρα θανάτου του Διονυσίου Σολωμού, έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Μέρα Ελληνικής Γλώσσας. Ας θυμηθούμε λοιπόν, λίγα πράγματα γι’ αυτό τον θησαυρό που έχουμε την τιμή να είναι η μητρική μας γλώσσα.

• Αποτελεί μία από τις μακροβιότερες και σημαντικότερες γλώσσες του κόσμου. Μιλιέται αδιάλειπτα σχεδόν 4000 χρόνια, γράφεται με το ίδιο αλφάβητο εδώ και 28 αιώνες και με την ίδια ορθογραφία εδώ και 24 αιώνες!

• Είναι η μητέρα όλων των γλωσσών, γιατί:
  • Έχει επηρεάσει γλώσσες, όπως: αγγλική, γαλλική, ιταλική, ισπανική, γερμανική, τουρκική.
  • Τα αγγλικά π.χ. έχουν 490.000 λέξεις, από τις οποίες 41.615 λέξεις προέρχονται από την ελληνική γλώσσα (βιβλίο Γκίνες)!
  • Όπως λέει ο Ζακ Μπουσάρ, καθηγητής Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ, «χωρίς την ελληνική γλώσσα να τις στηρίζει, όλες οι γλώσσες καταρρέουν».

• Είναι η θεμελιώδης γλώσσα των επιστημών. Το εκπληκτικό ποσοστό 80% των επιστημονικών όρων έχουν ελληνικές ρίζες!

• Είναι η γλώσσα της πληροφορικής και της νέας γενιάς των εξελιγμένων υπολογιστών, διότι «μόνοσε αυτή δεν υπάρχουν όρια» (Μπιλ Γκέιτς, διευθύνων σύμβουλος της Microsoft).

• Η αρχαία ελληνική γλώσσα θεωρείται το τελειότερο εργαλείο για τη μετάδοση της ανώτερης μαθηματικής σκέψης!

• Σύγχρονοι οργανισμοί στην Ευρώπη και στην Ιαπωνία προτρέπουν τους υπαλλήλους τους να μάθουν αρχαία ελληνικά, προκειμένου να είναι αρτιότερη η κατάρτισή τους και πλουσιότερατα διοικητικά τους χαρίσματα.

• Περιλαμβάνει λέξεις και έννοιες που παραμένουν χωρίς απόδοση στις υπόλοιπες γλώσσες, όπως: άμιλλα, θαλπωρή και φιλότιμο. Μόνο η ελληνική γλώσσα ξεχωρίζει τη «ζωή» από τον «βίο», την «αγάπη» από τον «έρωτα».

• Η ίδια η ελληνική γλώσσα μάς διδάσκει συνεχώς πώς να γράφουμε σωστά! Μέσω δηλαδή, της ετυμολογίας, μπορούμε να καταλάβουμε ποιος είναι ο σωστός τρόπος γραφής, ακόμα και λέξεων που ποτέ δεν έχουμε δει ή γράψει!

• Το σημαίνον (η λέξη) και το σημαινόμενο (η έννοια) στην ελληνική γλώσσα έχουν άρρηκτη σχέση. Υπάρχει, δηλαδή, πλήρης αντιστοιχία ανάμεσα στη λέξη και στο εννοιολογικό της περιεχόμενο.
  • π.χ. «άγαλμα» → από το αρχαίο ελληνικό «αγάλλομαι» (= ευχαριστιέμαι) → = κάτι που προκαλεί ευχαρίστηση
  • «βοηθός» → από τη «βοή» (= φωνή) + το αρχαίο ελληνικό «θέω» (= τρέχω) → = αυτός που τρέχει για βοήθεια

• Υπήρξε η διεθνής γλώσσα της Ανατολικής Μεσογείου από τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου του 4ο π.Χ. αιώνα ως την πτώση της Κωνσταντινούπολης το 1453, καθώς αποτελούσε το όργανο επικοινωνίας και λογοτεχνικής έκφρασης της πλειοψηφίας των πληθυσμών της ευρύτερης περιοχής.

• Υπήρξε η γλώσσα της Καινής Διαθήκης και η κατεξοχήν γλώσσα της εκκλησιαστικής λατρείας. Χάρη σε αυτήν διαδόθηκε ο Χριστιανισμός σε όλη την Οικουμένη.

• Τα πρώτα φιλοσοφικά κείμενα παγκοσμίως είναι ελληνικά! Ιδιαίτερα, τα έργα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη έθεσαν τις βάσεις για την ανάπτυξη της σύγχρονης φιλοσοφικής σκέψης.

• Τα πρώτα λογοτεχνικά μνημεία που μαρτυρoύν τον ανθρώπινο ψυχισμό είναι δείγματα του ελληνικού λόγου! Τα έπη του Ομήρου είναι απόσταγμα ενός τέτοιου ανώτερου στοχασμού.

• Τα πρώτα δείγματα θεατρικού λόγου παγκοσμίως είναι καταγεγραμμένα στα ελληνικά από τους τρεις μεγάλους τραγωδούς, Αισχύλο, Σοφοκλή και Ευριπίδη.

• Στην ελληνική γλώσσα ακμάζει και αναπτύσσεται για πρώτη φορά η ρητορική τέχνη.

• Στα ελληνικά εκφράζεται για πρώτη φορά η ιδέα της δημοκρατίας, για να γίνει παγκόσμιος όρος.

Επομένως, όλοι εμείς, μαθητές και δάσκαλοι, οφείλουμε να μεταλαμπαδεύσουμε αυτή τη φλόγα της πλούσιας του Έθνους μας κληρονομιάς, να μελετάμε και να τιμάμε τη γλώσσα μας όπως της αξίζει!